Wat het my kind se taalvaardigheid met lees te doen?

In kort…

Net mooi alles!

In Ysland is opvoedkundiges al die afgelope 12 jaar besig met ‘n studie oor watter van die vaardighede waaroor ‘n voorskoolse kind beskik, die beste kan aandui dat hy sukses sal behaal met lees.

Die groep kinders waarop die studie aanvanklik begin is, se leesvermoë word steeds gemonitor deur dit jaarliks te toets. Hierdeur het die navorsers vasgestel dat daar een vaardigheid is wat sonder twyfel kan aandui hoe ‘n kind sal vaar in die proses van leer lees.

Hierdie vaardigheid is fonologiese bewustheid.

Kinders wat formele onderrig begin het met goed ontwikkelde fonologiese bewustheid, het gemaklik leer lees. Die van hulle wat formele skoling begin het met ontoereikende fonologiese bewustheid, het teen hulle 15de lewensjaar, steeds swakker as hulle klasmaats met lees gevaar.

Wat is fonologiese bewustheid dus en hoe kan ek seker maak dat my kind dit ontwikkel?

Die kind met fonologiese bewustheid is die kind wat weet dat woorde ‘n begin en ‘n einde en ‘n middel het. Gaan terug… die kind met goeie fonologiese bewustheid is die kind wat weet dat daar iets soos woorde is! Dat woorde uit klanke bestaan, dat sommige woorde lank en ander kort is. Dat woorde wat dieselfde klink, soms verskillende goed kan beteken. Dat woorde kan rym of kan allitireer. Dat woorde ‘n ritme het en in dele opgebreek kan word. Dat mens soms een woord binne-in ‘n ander een kan hoor!

Jy sien, wanneer kinders aanvanklik begin leer om te praat is hulle nie van hierdie dinge bewus nie. Gaandeweg, soos wat die ore die brein met meer en meer woorde en sinne voer, begin die brein om klankpatrone na te speur en op te spoor.

Vir die kind wat genoeg goeie kwaliteit taal hoor, gebeur dit hier om en by vier jaar dat hulle begin agterkom dat woorde uit klanke saamgestel word en dat mens daarmee kan speel.

Hierdie kinders loop en ritse rymwoorde sê – sommer nonsens soos bak, pak, mak, lak, sak. Hulle vind dit vermaaklik om woorde te vind wat dieselfde begin en maak grappies daarmee.

In die kleuterskool werk die gr. R onderwyseres baie met fonologiese bewusmaking en word kinders formeel geleer om die beginklank van woorde te eien.

Die kind wat aan ‘n ryk taalomgewing blootgestel word, het hierdie tipe oefening egter nie nodig nie. Sy sal fonologiese bewustheid spontaan ontwikkel en gewoonlik is die kwaliteit van haar vaardigheid by verre beter as die van kinders wat dit formeel moes aanleer.

Hoe kan ek hierdie vaardigheid by my kind laat ontwikkel?

• Maak seker sy hoor die taal waarin sy gaan leer lees meer as enige ander taal wat in haar omgewing gebruik word.

• Lees vir haar baie boeke voor sodat sy baie verskillende soorte woorde en sinne leer ken.

• Leer vir haar rympies. Rym stimuleer die brein om bewus te word van klank.

• Sing saam met haar liedjies en laat haar na kinderliedjies luister in die taal waarin sy gaan leer lees.

• Moedig haar aan om met woorde en klank te speel.

• Korrigeer foutiewe uitspraak wanneer sy groot genoeg is om al die verskillende klanke van haar taal, op hulle eie reg uit te spreek.

Besoek Luistervinkstories.com vir goeie kwaliteit Afrikaanse storieboeke voorgelees op video en help jou kind om voldoende fonologiese bewustheid te ontwikkel.